عیسی قائد رحمت:یکی از واجب ترین فوریت های کار ما این است که با کارهای فرهنگی، پژوهشی، رسانه ای و ادبی و هنری باورها و فضاهای مسموم را از گرد این واژه بزدائیم به گونه ای که با شنیدن نام لر جغرافیایی رنگارنگ و متنوع از سرزمین ها، گویش ها، زبان ها و.. قابل تجسم باشد و هیچ گروهی از مردم لر نپندارد به صرف تفاوتی در زبان و یا منطقه زندگی و.. نمی تواند بخشی از لرستان تاریخی باشد.

مسعود میرزا ظل‌السطان، پسر ناصرالدین شاه قاجار، یکی از لایق‌ترین پسران شاه محسوب می‌شد. قلمرو حکومتی او ابتدا اصفهان بود که بر اثر ابراز لیاقت و ایجاد آرامش در این منطقه از طرف دولت مرکزی حکومت لرستان و خوزستان نیز به او محول گردید. حسین ‌قلی‌خان والی پشتکوه که از اقتدار ظل‌السطان خبر داشت و از آن هراسان بود، در پی آن بود که بهانه‌ای به دست ظل‌السلطان ندهد. از طرف دیگر ناصرالدین شاه محرمانه به ظل‌السطان نوشته بود زمانی که بتواند حسینقلی‌خان والی پشتکوه و حسینقلی‌خان ایلخانی بختیاری را با خودش به تهران ببرد رضایت وی را جلب کرده است

دكتر ايرج خالصي فرزند مرحوم حاج عبدالعلي خالصي متولد 1326 از نخستين شاعران و سرايندگان شعر معاصر در استان ايلام است. دکتر خالصی فرزند بزرگ و لایق طایفه لُرتبار "رشنو" یا "رشنوادی" ایلام است.ایل لُرتبار رشنو علاوه بر استان و شهر ایلام در لرستان و خوزستان هم سکونت دارند.دکتر خالصی با سرودن شعرهای ناب و شیرین پای در مسیر سایر بزرگان رشنوادی نظیر ميرزا موسي‌رشنوادي ‌و ملارجبعلي رشنوادي و ملارستم نهاده است.او شاعري توانا و اديبي سخنور است و سالهاست كه شعر و فرهنگ و ادب ايلام را با زبان و قلم رسا و شيرين خود مزين كرده است.خالصي به زبان فارسي و گویش ایلامی شعر مي سرايد بيشتر اشعارش در قالب مثنوي و مضمون اشعارش عشق و عرفان وصف و مسائل اجتماعي و ... است..دكتر خالصي اكنون در تهران به شغل وكالت مي پردازد.شعر خالصي روان ساده و عوام فهم است و داراي آهنگ موسيقي ويژه اي است.

مسعود سیفی: با توجه به فاصله جغرافیایی بین دهستان هندمینی با منطقه شوهان در مهران بنده اعضای بدن انسان را بر اساس لری منطقه هندمینی مینویسم که شاید تفاوتهایی با منطقه شوهان داشته باشد ولی معمولا یکسان هستند.در لری ما پلہ پۈ به معناي موهاي سر مي باشد. البته كلمه زلف هم كاربرد دارد. موهاي زايد را مي حرومہ مي گوييم. با توجه به كثرت اين كلمات بنده به صورت جدول از بالا به پايين اعضاي بدن را در لري خودمان مي نويسم.

شهید «عدنان سابوته» به سال‌ ۱۳۲۷ در منطقه عشایری «شوهان» یا همان «چنگوله» استان ایلام در خانواده مذهبی و اهل قرآن متولد شد؛ پدرش کشاورزی و دامپروری می‌کرد؛ طفولیت وی در منطقه عشایری «شوهان» گذشت؛در نهایت خانواده سابوته برای امرار و معاش به عراق مهاجرت می‌کند.مردم ایل شوهان لُرتبار و لُرزبان بوده و خود را بزرگترین و اصیل ترین ایل لُرزبان ایلام می دانند.عدنان در زمان جنگ تحمیلی عراق علیه ایران با توسل به روحیه عشایری و غیرت لُری خود  به مهران رفت، اما بخشی از مردم از شهر گریخته بودند؛ این شهید در آن شرایط خاص با ایجاد انسجام و همبستگی بین نیروهای عشایر موجب زمین‌گیر شدن دشمن در چالاب شد.

در زمان حکومت صفویه ایران دارای چهار والی‌نشین عربستان، لرستان، کردستان و گرجستان بود. در این میان، والی‌نشین لرستان شامل پشتکوه (ایلام) و پیشکوه (خرم آباد) بود که خرم‌آباد مرکز این والی‌نشین بود. با قدرت‌گیری قاجار در ایران والی‌نشین لرستان محدود به پشتکوه شد و از آن پس والیان این منطقه به والیان پشتکوه مشهور شدند. والیان از زمان آغامحمدخان قاجار تا سال 1308هـ.ش در این منطقه حکومت کردند. بر اساس اطلاعات تاریخی حسینقلیخان ابوقداره قدرتمندترین والی پشتکوه بود. قدرت وی به اندازه‌ای بود که تحسین سیاحان و سفرنامه‌نویسان خارجی را برانگیخته بود.

مسعود سیفی: در بخش نخست مقاله به صورت پراكنده تعدادی از كلمات زبان لری شوهانی را ذكر كردم. در این نوشتار نیز پیرامون همین زبان مطالبی نگاشته می شود. ابتدا می خواهم به این سوال پاسخ دهم كه چرا زبان شوهانی را "لری شوهانی" می گوییم؟ آیا نام دیگری هم برای این زبان می توان متصور بود؟

پیرحیاتی یا پیریایی نام یک طایفه از مردم لرزبان است . این طایفه در شهرهای ایلام ، خرم‌آباد، چگنی، بروجرد، ملایر و نهاوند سکونت دارند. این کلمه به عنوان نام خانوادگی به کار می‌رود و می‌تواند به موارد زیر هم اشاره داشته باشد:

در میان مردمان غرب و جنوب غرب ایران در استانهای ایلام، لرستان، خوزستان و... طایفۀ ای از قوم لر به نام رشنو خوانده می شود. وجه تسمیه این طایفه با رشن، رشنو و رشنواد قابل پژوهش و مطا لعه است.در مزديسنان سه فرشته «مهر و سروش و رشن» به داوري روز واپسين گماشته شده اند . واژه «رش» در لری به معناي «سياه» بكار رفته است اما در منابع كهن اين واژه به معني «عادل و دادگر» مي باشديكي از طايفه هاي« دشي نو بيرانوند» بنام «رش»(Rash) و نام خانوادگي برخي از مردم در لرستان نیز « رشنو» مي باشد . در اوستا و كتب پهلوي نام فرشته دادگستر رشنو (Rashnu) ذكر شده و يشت دوازدهم اختصاص به وي دارد